Berlageboerderij

Specificaties

Officiële of officieuze naam Landgoed De Schipborg, Drenthe
Adres(sen) Borgweg 66
Postcode(s) 9469 PJ
Plaats (provincie) Schipborg (Drenthe)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Fam. Kröller-Müller
Oorspronkelijke functie Boerderij
Betrokken architect(en) H.P. Berlage
Andere betrokken kunstenaars Bart Van der Leck
Aanvang en oplevering 1914 – 1915
Huidige eigenaar Goossen
Huidige functie Landhuis
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 46515

Achtergrond

In 1913 koopt de familie Kröller-Müller bij Schipborg (Drenthe) een perceel van 200 hectare. Het is de bedoeling dat hier hun zoon – A.G.Kröller jr.- een zelfvoorzienende boerderij gaat drijven. Als architect wordt Berlage aangetrokken die hier een ”Gesamtkunstwerk” van maakt. Boerderij, agrarische functies en interieur woonhuis worden zoveel mogelijk op elkaar afgestemd en in één stijl ontworpen. De boerderij is een voor deze streek ongebruikelijk type, het heeft een carrévorm zoals veel boerderijen in Limburg. Op de toegangspoort staat de naam van de boerderij.

Tot in de negentiger jaren van de vorige eeuw is hier geboerd. Daarna begon de tijdsgeest te werken, er werd een natuurplan ontworpen met bos als belangrijkste element. Dit is het idee van de eigenaar Hindrik Goosen en hij trekt de landschapsarchitect Harry Berg aan om een plan te maken voor een landgoed.

Geheel in de geest van Berlage krijgen de lanen en zichtassen de structuur van het Plan Zuid van Berlage. Als voorbeeld wordt het Victorieplein in Amsterdam genomen. Hier komen – bij de wolkenkrabber van Staal – de Churchilllaan en Rooseveltlaan in een hoek samen. De centrale as is de Biesboschstraat. Deze structuur wordt in Schipborg gekopieerd met niet de wolkenkrabber maar de boerderij als centraal punt.

De boerderij is niet te bezichtigen en ook omliggend erf en oprijlaan zijn niet toegankelijk voor publiek. Op het landgoed kan gewandeld worden op wegen en paden, toegang tot het bos en grasland is echter niet toegestaan (kwetsbare natuur). Via de zichtassen kan een blik op de boerderij in de verte worden geworpen, ook vanaf de Borgweg is in de verte de poort van de boerderij te zien.

Exterieur

Zoals reeds gezegd is de boerderij als één geheel ontworpen. Op de binnenplaats ligt een paardenwed, geheel in stijl met gemetselde muren en lantaarns op zuilen. Dit doet eerder stedenbouwkundig dan landelijk aan.

Tegenover de ingangspoort ligt het woonhuis met haaks daarop de stallen en schuren. Het gehele exterieur is in de typische rationalistische stijl van Berlage ontworpen: functioneel, evenwichtig en sober. Alleen de spitsere daken van het woongedeelte en de ventilatietorentjes op de hoeknokken van de stallen geven afwisseling en accenten. Vermeldenswaard is verder dat voor de sponningen van de vierkante en ronde raampjes ijzer is gebruikt.


Interieur

Berlage ontwierp ook de meubels, onder meer de eettafel en stoelen met hoge rugleuningen. Van het interieur zijn de centrale open haard en binnenwand van de entresol (zie contemporaine foto) goed bewaard gebleven. Bart van der Leck was kleurenadviseur.

Recente ontwikkelingen

De boerderij heeft zijn agrarische functie verloren, is nu onderdeel van het landgoed De Schipborg